Wat gebeurt er als je buurtbewoners bij elkaar brengt en hen vraagt: kennen jullie elkaar eigenlijk? Weten jullie wie er verderop in de straat woont? En zou je iets voor een buurtgenoot willen betekenen als dat nodig is?
Met die gedachte gingen we begin 2026 van start met Mantelzorgers Gestut, gezonde mantelzorgers. Inmiddels zijn we een half jaar verder. In verschillende buurten in Afferden, Siebengewald, Well en Nieuw-Bergen zijn bewoners persoonlijk uitgenodigd en bijeenkomsten georganiseerd.
En er is beweging ontstaan.
Niet overal op dezelfde manier. Juist dát is een van de belangrijkste lessen van het eerste halfjaar: iedere buurt is anders. Verbinding laat zich niet organiseren volgens één vast recept.
Waarom Mantelzorgers Gestut?
Onze samenleving verandert. We worden ouder, steeds meer mensen hebben zorg of ondersteuning nodig en tegelijkertijd staat de formele zorg onder druk. Daardoor wordt er steeds vaker een beroep gedaan op partners, familieleden, vrienden en andere mensen in de directe omgeving.
Mantelzorgers spelen daarin nu al een onmisbare rol. Zij zorgen vaak langdurig en intensief voor iemand die dichtbij hen staat. Meestal doen ze dat vanzelfsprekend, soms zelfs zonder zichzelf als mantelzorger te zien. Juist daardoor kan de belasting ongemerkt steeds groter worden. Wanneer er weinig mensen zijn om op terug te vallen, neemt het risico op overbelasting toe.
Daarom is het belangrijk om niet pas in actie te komen wanneer iemand het niet meer volhoudt.
Een buurman die af en toe de hond uitlaat. Iemand die een boodschap meeneemt. Een buurtgenoot die even vraagt hoe het gaat of iemand naar een afspraak brengt. Het lijken kleine dingen, maar juist die kleine vormen van ondersteuning kunnen ervoor zorgen dat een mantelzorger even wordt ontlast.
Mantelzorgers Gestut richt zich daarom niet alleen rechtstreeks op mantelzorgers, maar juist ook op de omgeving waarin zij leven. Wanneer buurtbewoners elkaar kennen en gemakkelijker naar elkaar omkijken, wordt het ook makkelijker om te zien wanneer iemand ondersteuning kan gebruiken.
Een sterke buurt neemt professionele zorg niet over. Maar een sterke buurt kan wel helpen voorkomen dat mensen er alleen voor komen te staan.
Wat is er na een half jaar ontstaan?
In Afferden en Siebengewald zijn buurtapps opgezet waarin bewoners elkaar makkelijker kunnen vinden en belangrijke zaken uit de buurt met elkaar delen.
Soms gaat het om praktische onderwerpen, zoals veiligheid of ontwikkelingen in de straat. Zo ontstond in Siebengewald meer aandacht voor buurtbewoners die zich onveilig voelden. In Afferden wordt een buurtapp onder andere gebruikt om bewoners op de hoogte te houden van ontwikkelingen rond een gezamenlijk pleintje. In een andere buurt worden praktische zaken gedeeld, zoals een hoornaarsnest of verdachte situaties.
Op het eerste gezicht lijken dat misschien kleine voorbeelden. Maar ze laten iets belangrijks zien: bewoners weten elkaar sneller te vinden.
In Oud Well komt vraag en aanbod bij elkaar
In Oud Well heeft de oorspronkelijke gedachte achter Mantelzorgers Gestut inmiddels heel concreet vorm gekregen.
Drie bewoners hebben de rol van contactpersoon op zich genomen. Er is een buurtapp gestart en bewoners kunnen aangeven wat zij voor een ander zouden willen betekenen én waarbij zij zelf misschien hulp kunnen gebruiken.
De contactpersonen helpen vervolgens om vraag en aanbod met elkaar te verbinden. Heeft iemand tijdelijk hulp nodig met boodschappen, vervoer, het uitlaten van een hond, een klein klusje of bijvoorbeeld een computer die het niet meer doet? Dan kan worden gekeken of er een buurtgenoot is die iets kan betekenen.
Belangrijk is dat deze structuur niet vooraf als vast model aan de buurt is opgelegd. Tijdens de bijeenkomsten ontstond het idee samen met bewoners.
En precies daarin zit een belangrijke les uit het eerste halfjaar.
Eerst vertrouwen, daarna structuur
Bij de start van Mantelzorgers Gestut werkten we vanuit een duidelijke gedachte: eerst kennismaken, vervolgens vraag en aanbod onderzoeken en daarna kijken of bewoners een verbindende rol in hun buurt wilden vervullen.
In de praktijk ontdekten we al snel dat dit niet in iedere buurt op dezelfde manier werkt.
Hulp vragen aan een buurtgenoot is namelijk lang niet voor iedereen vanzelfsprekend. Sommige mensen vinden dat familie eerst moet helpen. Anderen verwachten dat professionele ondersteuning beschikbaar is als dat nodig wordt. En persoonlijke zorgen, ziekte of overbelasting houden we vaak liever achter onze eigen voordeur.
Daarnaast betekent dicht bij elkaar wonen nog niet automatisch dat mensen zich ook als een buurt of gemeenschap ervaren.
Daarom zijn we gedurende het eerste halfjaar anders gaan werken. We brengen bewoners nog steeds bij elkaar, maar leggen minder vooraf vast wat daaruit moet ontstaan. We kijken eerst naar wat er al is, wat er in de buurt leeft en waar bewoners zelf behoefte aan hebben.
Niet: dit is het buurtnetwerk dat we gaan maken.
Maar: wat heeft deze buurt nodig?
Dat kan uiteindelijk een structuur worden waarin praktische hulp wordt gekoppeld. Maar het kan ook beginnen met een buurtapp, samen iets organiseren, meer aandacht voor veiligheid of simpelweg vaker met elkaar in contact komen.
In een andere buurt in Well lag de behoefte bijvoorbeeld niet direct bij praktische burenhulp. Bewoners wilden juist de bestaande buurtkamer, waar vroeger verschillende activiteiten plaatsvonden, nieuw leven inblazen. Ook ontstond het idee om een informatieklapper te maken met voorzieningen en activiteiten waarvan buurtbewoners gebruik kunnen maken.
Ook dat draagt bij aan hetzelfde doel. Want een buurt waarin mensen elkaar ontmoeten, elkaar kennen en weten waar ondersteuning te vinden is, vormt een sterkere basis voor het moment waarop iemand wél hulp nodig heeft.
Eén hulpvraag, één buurtgenoot
Soms wordt de waarde van zo'n ontmoeting heel direct zichtbaar.
Tijdens een eerste bijeenkomst in Nieuw-Bergen vertelde een bewoner met fysieke beperkingen dat zij hulp nodig had bij het onderhoud van haar tuin. Een andere aanwezige bewoner zorgde ervoor dat die hulp werd geregeld.
Geen ingewikkelde structuur. Geen nieuw systeem.
Gewoon twee mensen die elkaar ontmoeten, waardoor een praktisch probleem werd opgelost.
Ook verborgen hulpvragen komen in beeld
Mantelzorgers Gestut levert daarnaast meer op dan alleen meer contact tussen buurtbewoners.
Doordat we letterlijk buurten ingaan, aanbellen en met bewoners, organisaties en actieve buurtgenoten praten, komen soms ook mensen en hulpvragen in beeld die eerder nauwelijks zichtbaar waren.
Dat kan gaan om praktische ondersteuning, maar ook om situaties waarin professionele hulp of een voorziening vanuit de gemeente nodig is. Daarmee heeft het project ook een signalerende functie.
Niet iedere vraag hoeft immers door buurtbewoners te worden opgelost. Soms is juist de verbinding met een dorpsondersteuner, gemeente of andere organisatie de passende volgende stap. Informele en professionele ondersteuning kunnen elkaar op die manier versterken.
De belangrijkste les na een half jaar
De belangrijkste opbrengst van het eerste halfjaar zit niet alleen in het aantal bijeenkomsten, buurtapps of contactpersonen. Het zit vooral in wat we onderweg hebben geleerd. Vertrouwen en verbinding komen vóór structuur.
Bewoners zijn vaak best bereid iets voor een ander te doen, maar willen zich niet altijd vooraf vastleggen. Een enthousiaste kartrekker kan veel in beweging brengen, maar zonder draagvlak in de rest van de buurt ontstaat nog geen netwerk. En wat in de ene straat goed werkt, hoeft een paar kilometer verderop helemaal niet aan te slaan.
Daarom blijft maatwerk centraal staan. We kunnen ideeën aandragen en laten zien wat elders werkt. Maar uiteindelijk bepalen bewoners zelf wat bij hun buurt past.
Dat vraagt soms meer tijd. Tegelijkertijd vergroot het de kans dat er iets ontstaat dat ook echt gedragen wordt door de mensen die er wonen.
Hoe gaan we verder?
Na de zomer bouwen we verder op de ervaringen uit het eerste halfjaar.
De bestaande buurtinitiatieven blijven we volgen en ondersteunen waar dat nodig is. Tegelijkertijd gaan we in nieuwe buurten opnieuw het gesprek aan. Niet met een kant-en-klaar antwoord, maar met nieuwsgierigheid.
Wie wonen hier? Wat gebeurt er al? Waar hebben bewoners behoefte aan? En wat kan ervoor zorgen dat mensen elkaar gemakkelijker weten te vinden wanneer dat nodig is?
Het doel van Mantelzorgers Gestut blijft daarbij hetzelfde: buurten versterken, zodat mantelzorgers eerder worden gezien en ondersteund en zij de zorg voor iemand die hen dierbaar is zo gezond mogelijk kunnen blijven volhouden.
Soms begint ondersteuning niet bij een zorgorganisatie of aan een loket, maar gewoon een paar deuren verderop.
Kent u een buurt die mee wil doen?
Voor de komende periode zoeken we nog een aantal buurten die kosteloos willen deelnemen aan Mantelzorgers Gestut. Deze zoeken we in Velden, Siebengewald, Wellerlooi en Nieuw-Bergen.
Misschien woont u in een straat waar mensen elkaar best wat beter zouden willen leren kennen. Misschien bent u zelf iemand die graag buurtgenoten met elkaar verbindt. Of kent u een actieve bewoner, dorpsondersteuner of andere betrokken persoon die meteen aan een buurt moet denken.
Er hoeft nog geen concreet plan te zijn. We onderzoeken juist samen met bewoners wat er in een buurt leeft en waar behoefte aan is. Dat kan leiden tot meer onderling contact, een buurtapp, gezamenlijke activiteiten of een vorm van praktische burenhulp.
Kent u een buurt in een van deze kernen? Of wilt u eerst eens vrijblijvend overleggen?
Neem gerust contact op via het contactformulier of stuur een e-mail naar info@mantelzorgersgestut.nl.